Sürdürülebilir Turizm Programı Sıkça Sorulan Sorular

1.  Yeşil Turizm Programı nedir?

Türkiye, sürdürülebilirlik stardartlarının en üst akreditasyon kuruluşu olan Küresel Sürdürülebilir Turizm Konseyi (GSTC) ile işbirliği anlaşmasına imza atmıştır. Sürdürülebilir turizm alanında en yaygın ve en üst standartları belirleyen GSTC ile yapılan üç yıllık protokol ile Türkiye turizm endüstrisi yeniden yapılandırmaya gidilmiştir.. Bu kapsamda GSTC sürdürülebilir konaklama kriterleri (GSTC-I) baz alınarak Yeşil Turizm Sertifikasyon Programı (TR-I) hazırlanmıştır. Program kapsamındaki kuruluşların kriterleri uygulamasına göre üç aşamalı geçiş aşağıdaki gibi gerçekleşecektir;

–          Green (Yeşil) Türkiye : 2023 yılı sonunda gerçekleştirilmesi planlanan hedefler ve belirlenen GSTC kriterlerine % 30 uyum sağlanması

–          Green&Blue (Yeşil ve Mavi) Türkiye: 2025 yılı sonunda gerçekleştirilmesi planlanan hedefler ve belirlenen GSTC kriterlerine % 70 uyum sağlanması

–          Sustainable (Sürdürülebilir) Türkiye: 2030 yılı sonunda gerçekleştirilmesi planlanan hedefler ve tüm GSTC kriterlerine % 100 uyum sağlanması

Bu geçiş 2023,2025 ve 2030 kapsamında kademeli olarak gerçekleşecektir ve bununla birlikte tüm kriterlere uyum sağlayan turizm işletmeleri 2030’u beklemeden % 100 kriterleri sağlayarak Sürdürülebilirlik Sertifikasını almaya hak kazanabileceklerdir.

2.  Yeşil Turizm Programı’nın içeriği nedir?

Program standartları, turizmde sürdürülebilirlik konusunda dünya çapında ortak bir dil geliştirme çabasının sonucu olan GSTC-I kriter setine dayanmaktadır. Ulusal Programın Standartları dört sütunda düzenlenmiş kriterlere sahiptir:

  1. Sürdürülebilir yönetim
  2. Sosyoekonomik etkiler
  3. Kültürel etkiler
  4. Çevresel etkiler (kaynakların tüketimi, kirliliğin azaltılması ve biyolojik çeşitliliğin ve peyzajların korunması dahil)

3.  Yeşil Turizm Programı kapsamı nedir?

Turizm sektörünün sürdürülebilirlik odaklı dönüşümünü hedefleyen Yeşil Turizm Sertifikası, öncelikli olarak Türkiye’de bulunan tüm Konaklama Tesislerini kapsamaktadır.

4.   Yeşil Turizm Süreci için tesislerin denetimini kim yapar?

T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TGA tarafından onaylanan uluslararası bağımsız denetim firmaları konaklama tesislerine belge ve sertifika verebileceklerdir.

5.   Yeşil Turizm Programı (Konaklama) kapsamında bağımsız denetim firmaları için akreditasyon koşulları nelerdir?

  • ISO 17065 (TÜRKAK) akreditasyon belgesine sahip olmak
  • ASI tarafında akredite edilmiş olmak
  • GSTC tarafından Türkiye’ye özel (TR-I) Standardı kapsamında akredite edilmiş olmak
  • GSTC akreditasyonu için ASI’den akredite olmak gerekmektedir. GSTC akreditasyonu için detaylı bilgilere https://www.gstcouncil.org/certification/achieve-gstc-accredited/ adresi üzerinden erişilebilir. Bunun öncesinde; en önemli olarak firmalar başvuru süreçlerinden önce “GSTC Akreditasyon Rehberi (GSTC Accreditation Manuel) dikkatlice incelemelidir: https://www.gstcouncil.org/wp-content/uploads/GSTC-Accreditation-Manual-HATO-v2.5-April-2021.pdf

6.  Belirtilen kriterlere uyum sağlayan bağımsız denetim firmaları nasıl başvuru yapabilir?

Koşullara uyum sağlayan ve başvurmak isteyen firmalar greensertifikabilgi@tga.gov.tr  adresine aşağıdaki belgeleri ileterek başvurularını gerçekleştirebilirler:

  • Kaşeli ve imzalı olarak doldurulmuş başvuru formu
  • İlgili akreditasyon belgeleri (ASI, GSTC)
  • Şirket İmza Sirküleri

7.  Hangi bağımsız denetim firmaları belge ve sertifika verebilir?

Akredite Denetim firmaları www.tga.gov.tr adresinde listelenmektedir.

8.  Akredite olmayan bağımsız denetim firmalarının belge/sertifika verebilir mi?

Hayır. Yalnızca bu program kapsamında akredite edilmiş bağımsız denetim firmaları belge/sertifika verebilir. Bu firmalar dışında belge/sertifika verdiği tespit edilen firmalar hakkında hukuki işlem başlatılacaktır.

9.  Bağımsız denetim firmalarının bu programdaki rolü nedir?

Denetim Firmaları, Ulusal Sürdürülebilir Turizm Programı kapsamında GSTC tarafından tanınan Konaklama Tesisleri için Sürdürülebilir Turizm Kriterleri (TR-I) içeriğinde tanımlanmış; 1. ve 2. aşama kriterlerinin sağlandığına yönelik belgelendirme servisi ve tüm kriterlerin sağlandığına yönelik sertifikasyon hizmeti vermektedir.

10.  Sertifikasyon / Akreditasyon / Tanınma Nedir?

Sertifikasyon = Turizm işletmesinin veya destinasyonun bir standarda göre üçüncü taraf değerlendirmesi

Akreditasyon = Bir sertifikasyon sürecinin yoğun bir şekilde doğrulanması

Tanınma = Standart sahipleri tarafından kullanılan standartlar dizisinin GSTC Kriterlerine eşdeğer olduğunun GSTC tarafından doğrulanması

Daha fazla bilgi için: https://www.gstcouncil.org/certification/accreditation-certification-recognition/

11.  Türkiye neden böyle bir program başlatmalıdır?

Türkiye, doğal, kültürel ve sosyal varlıklardan koruma ve kullanma dengesini gözeterek yararlanmak ve bu varlıkları riske atmadan turizm gelişimini desteklemek için ulusal ve uluslararası paydaşlarla işbirliği içinde sürdürülebilir turizm kriterleri ve standartları geliştirmiştir.Türkiye’nin Sürdürülebilir Turizm Kriterleri, Türk turizminin sürdürülebilir büyümesini sağlamak ve tüm turizm paydaşlarının katılımıyla ortak bir Türk turizmi anlayışı geliştirmek amacıyla oluşturulmuştur.

12.  Bu programda TGA neden GSTC ile işbirliği yapıyor?

GSTC, GSTC Kriterleri olarak bilinen sürdürülebilir seyahat ve turizm için küresel standartları belirlemekte ve yönetmektedir. Bu sebeple, TGA ve T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, sürdürülebilir seyahat ve turizm için küresel standartlarda dünya lideri olarak Küresel Sürdürülebilir Turizm Konseyi (GSTC) ile işbirliği yapmıştır. Türkiye’yi sürdürülebilir turizmde öne çıkaracak olan bu anlaşma, aynı zamanda Paris Anlaşması’ndan doğan taahhütleri de karşılamış olmaktadır. 2022 yılı itibarıyla turizm endüstrisinde sürdürülebilir bir dönüşüme start veren Türkiye’yi uluslararası alanda rekabetçi kılacak olan GSTC işbirliği, uluslararası turizm trendlerinin yakalanmasına da fırsat sunacaktır.

13.  GSTC bu alanda nasıl bir fark yaratıyor?

GSTC Kriterleri, seyahat ve turizmde sürdürülebilirlik için küresel standartlar olarak hizmet etmektedir. Kriterler; işletmeler ve devlet kurumları ve diğer organizasyon türleri için politika oluşturma, eğitim ve bilinçlendirme, ölçme ve değerlendirme ve sertifikasyon için bir temel olarak kullanılmaktadır. GSTC Kriterleri, dünya çapında onlarca yıllık çalışma ve deneyim üzerine inşa edilmiştir ve her kıtadan sürdürülebilir turizm için çok sayıda yönerge ve standardı dikkate almaktadır. Gelişme sürecinde, hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde, dünya çapında çeşitli dillerde geniş çapta istişare edilmiştir. Kriterler, işletmelerin, hükümetlerin ve destinasyonların sosyal, çevresel, kültürel ve ekonomik sürdürülebilirliğe yaklaşmak için başarması gereken maksimumu değil minimumu içermektedir. Turizm destinasyonlarının her birinin kendi kültürü, çevresi, gelenekleri ve yasaları olduğundan, kriterler yerel koşullara uyarlanabilir ve belirli konum ve faaliyet için ek kriterlerle desteklenecek şekilde tasarlanmıştır.

14.  Bu programda T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın ve TGA’nın rolü nedir?

Program T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı’na aittir ve TGA tarafından yürütülmektedir. TGA, Denetim Firmaları için Ulusal kuralları oluşturmuştur. Tanınmış Ulusal Standartlar (TR-I) TGA’ya aittir. TGA konaklama tesisleri ve denetim firmaları tarafından kullanılan web platformunu işletmektedir.

15.  Programın Green Star  ve diğer sürdürülebilirlik girişimlerinden farkı nedir?

Program, Ulusal Standart olan TR-I’ya dayalı Konaklama tesislerinin sürdürülebilirliğine odaklanan denetim için web platformu sağlamaktadır. Bu standartlarda, ulusal turizm piyasası paydaşları ve bilim camiası ile işbirliğinin konusu olacak olan, nasıl yapılacağı değil ne yapılması gerektiği anlatılmaktadır. (Ioannis’in cevabıdır, yeniden yazılması gerekmektedir.)

16.  Diğer ülkelerin benzer programları var mı?

Bu program, Ulusal Standartlar ve bunları barındıran bir sistem ile GSTC tarafından tanınacağı düşünüldüğünde, dünya çapında benzersizdir. Türkiye’nin Yeşil Turizm Sertifikası, bu kapsamda Türkiye ve GSTC arasında ilk defa hükümet nezninde yapılan bir anlaşmanın ürünüdür.

17.  Sürdürülebilir konaklama tesisi sertifikası nedir ve bir konaklama tesisi neden sürdürülebilir otel sertifikası almalıdır?

Akredite bir sertifikasyon kuruluşu tarafından sertifikalandırılmış olarak sürdürülebilir konaklama tesisi sertifikası almak, seyahat veya turizm ürün veya hizmetinizin piyasadaki en yüksek sosyal ve çevresel standartlara uygun olduğu anlamına gelmektedir. Halkın seyahat ve turizmin zararlı etkileri ve olumlu etkileri konusunda endişeleri arttıkça, sertifikasyon size karmaşık çevresel ve sosyal sorunlara güvenilir bir çözüm sunmaktadır.

Seyahat sağlayıcıları; sertifikaları ve sertifikayı veren sertifikasyon kuruluşu ile ilgili bilgileri gururla sergilemektedir. Bunu yapmak, müşterilerden mülkiyete ve tedarik zincirinize kadar tüm paydaşlarınızı, işinizin yalnızca bugüne değil, geleceğe de bakan sağlam bir yönetimle işletildiği konusunda bilgilendirmektedir. Akredite bir denetim firması tarafından sertifikalandırılmış işletmeler, sertifikasyon kuruluşunun işaretiyle birlikte GSTC logosunu kullanabilmektedir.

Konaklama alanlarının birçok sahibi ve alıcısı, GSTC çerçevesini kullanmaktadır ve GSTC Akredite denetim firmaları tarafından onaylanan bu konaklama tesislerine vurgu yapmaktadır.

18.  Otel sertifikasyonu için hangi standart kullanılacaktır?

GSTC tarafından akredite edilmiş TR-I standartı kullanılacaktır.

19.  Konaklama tesisleri için Yeşil Turizm Sertifikası zorunlu mu?

Henüz net bir cevabı yoktur.

20.  Bir konaklama tesisi nasıl Yeşil Turizm sertifikası alır?

Konaklama tesisi aşağıdaki adımları izlemelidir:

  • Platforma kayıt yapılması
  • Aktif GSTC Akredite denetim firmaları listesinden denetim firmasının seçilmesi
  • Denetim firmaları ile denetim ayrıntılarının oluşturulması (Denetçiler, Denetim tarihleri, vb.)
  • Denetime hazırlık yapılması
  • Denetimin yürütülmesi
  • Denetim firmasından gelen denetim sonuçları
  • Denetim firması tarafından verilen Doğrulama Raporu (Aşama 1 ve 2) veya Sertifika (Aşama 3)

Sertifika almaya hak kazanmış konaklama tesisleri TGA websitesinde listelenmektedir.

21.  Yeşil Turizm sertifikasının geçerliliği nedir?

Yeşil Turizm Sertifikasyonunun, Konaklama Tesisinin türüne bağlı olarak, 6 ay veya 1 yıl geçerliliği vardır.

22.  Bir konaklama tesisi için sertifikasyon maliyeti nedir?

Fiyatlandırma ile ilgili akredite Denetim firmaları ile iletişime geçiniz.

23.  Yeşil Turizm Programı standardının kriterleri nasıl belirlenir?

GSTC Kriter Setlerine Göre Ulusal Programın Kriterleri; TR-I, Endüstri (Oteller ve Tur Operatörleri) için GSTC-I’yi temel almaktadır. TR-I, GSTC tarafından tanınmaktadır. (Ayrıntılar için buraya bakınız: https://www.gstcouncil.org/certification/achieve-gstc-recognized/ ) .TR-I ve GSTC-I arasındaki fark, Türkiye’nin Sürdürülebilir Turizmde Ulusal karakterini göstermek için TR-I’ya getirilen bazı ek kriterlerdir.

24.   Standardın tanınması nedir? Neden önemli?

Bir standardın GSTC tarafından tanınması; sürdürülebilir turizm standardının veya sisteminin sürdürülebilir turizm için GSTC kriterlerine eşdeğer olduğu ve GSTC gereksinimlerini karşılayan bir standart/sistem sahibi tarafından yönetildiği anlamına gelmektedir. Bu atama, GSTC’nin bağımsız Güvence Paneli tarafından yapılmaktadır. Bu tanınma, kriterlerin GSTC kriterleri ile uyumlu olduğunu ve herhangi bir ek maddenin GSTC kriterleri gereklilikleriyle çelişmediğini anlamına gelmektedir. GSTC Kriterleri, ISEAL Alliance’ın Standart Belirleme Kodunda belirtilen ilkelere göre geliştirmekte ve sürdürülmektedir. Kriterlerde, Küresel olarak ilgili sonuçlar üreten oldukça kapsayıcı bir geliştirme süreci kullanılmaktadır. Tanıma bir kuruluşa veya sertifikasyon şemasına değil, bir dizi standart veya sisteme aittir.

25.  Türkiye ulusal standartları neden tanınma ihtiyacı duydu?

Ulusal Standartların, TR-I tanınması ve ardından, Ulusal Program konaklaması için destekleyici sistem olan web platformunun tanınması aşağıdaki başlıklar ile uluslararası alanda geçerlilik açısından program tasarımının önemli bir sürecidir:

  • Standardın sürdürülebilir yönetim, yerel topluma sosyal ve ekonomik faydalar, kültürel mirasın korunması ve kirliliğin azaltılması için evrensel kriterlerle uyumlu bir standart olarak kabul edildiğine dair uluslararası güvenilirlik.
  • Standardın tanıtımını içerebilecek GSTC’nin Pazara Erişim programına katılım (Önde gelen çevrimiçi seyahat acenteleriyle (ota’lar) paylaşılan ve tercihli satın alma amacıyla kullanmak üzere çeşitli seyahat sağlayıcılarına çevrimdışı olan listelerde yer alma olanağı)
  • Sertifika programının GSTC Akreditasyonu için yeterlilik
  • GSTC bülteninde, GSTC web sitesinde ve GSTC sosyal medya kuruluşlarında başarı duyurusu

26.  TR-I standardının GSTC-I kriter seti ile farkı nedir?

TR-I standardının GSTC-I Kriter Seti ile farkı iki düzeydedir:

Kriter Düzeyi : TR-I Standardı, GSTC-I’a  ek olarak Sürdürülebilir Gastronomi ve Dijitalleşme ve Pazar Erişimi kriterlerini içermektedir

Gösterge Düzeyi : TR-I Standardı, GSTC-I ölçüt seti ve göstergelere ek olarak Sürdürülebilir Gastronomi ve Dijitalleşme ve Pazar erişimi kriterleri kapsamında bir dizi ek göstergeyi içermektedir.

27.  Kriter setine nereden ulaşabilirim?

Yeşil Turizm Programı kriter setine tga.gov.tr sitesinden erişilebilmektedir.